Makedonija – zemlja prirodnih lepota, bogate kulture, istorije i tradicije

Makedonija je poslednjih dana često u žiži interesovanja zbog svog imena, iako ova nama susedna država, čini mi se, zaslužuje pre da bude prepoznata i vrednovana kao zemlja izuzetnih turističkih potencijala, prirodnih lepota, bogate tradicije, izvrsne kulture i zanimljive istorije. Nekako deluje kao da je skrajnuta na mapama (kulturnog) turizma od nekih drugih “popularnijih” (ili marketinški eksponiranijih) država na Balkanu, iako ima mnogo aduta sa kojima im itekako ravnopravno može parirati.

Pre par godina imala sam prilike da provedem dve izuzetne nedelje u Internacionalnoj letnjoj školi Ohridskog Univerziteta koja se bavila Vizantijom na Balkanu kao tačkom i mestom gde se Istok i Zapad susreću, odnosno razdvajaju. Naučila mnogo važnih stvari, čula eminentne stručnjake iz ove oblasti, upoznala divne domaćine i kolege iz različitih zemalja sa kojima sam i danas u kontaktu.

O samom Ohridu, koji poslednjih godina postaje interesantna turistička destinacija za naše turiste nekom ću drugom prilikom. Dovoljno je reći da su sam grad i jezero na UNESCO-ovom spisku svetske baštine još od 1980. godine da bi se shvatilo da ovo područje zaslužuje posetu ne samo radi celodnevnog ležanja na plaži i kupanja u jezeru, već i zbog drugih razloga: bogate istorije i tradicije, kulturnih dobara, izuzetnih manifestacija, bisera prirode, verskih objekata...

Jednog dana imali smo predviđene tzv. „slobodne“ aktivnosti. Lokalni prevoznik nam je ponudio celodnevnu turu koja vodi duž Ohridskog jezera kroz Nacionalni park Galičica do Prespanskog jezera i sela Kurbinovo, preko Nacionalnog parka Pelister do Malovišta, lokaliteta Heraclea Lyncestis i Bitolja. Da nisam lično prešla taj put, ne bih verovala da čovek u samo jednom (kratkom) danu može iskusiti kupanje u jezeru, vožnju na 2 hiljade i nešto metara nadmorske visine, obilazak jednog od najvažnijih sakralnih objekata u Makedoniji, upoznavanje sela etničke manjine, susret sa antičkim nasleđem i boravak u tzv. „gradu konzula“ J.

Iznad Ohridskog jezera (Privatna arhiva)

Prespansko jezero

Prespansko jezero (nadmorska visina oko 850m) se sastoji od par jezera koja pripadaju Makedoniji, Grčkoj i Albaniji. Budući da je od Ohridskog jezera udaljeno samo 10 km-a, a da se nalazi na 150 metara nadmorske visine iznad njega, voda se iz tektonskog Prespanskog jezera preko podzemnih krečnjačkih kanala uliva u Ohridsko jezero (čuveni Biljanini izvori kod manastira Sveti Naum upravo predstavljaju jedan od tih slivova). Najveća dubina mu je 54 metara. Zbog velikog broja endemskih vrsta flore i faune područje oko jezera, koje okružuju tri nacionalna parka, i samo je proglašeno prekograničnim parkom prirode. Jedno je od tri najveća jezera na Balkanu (i jedino sa ostrvima i poluostrvima), sa površinom od skoro 300 km2. 

Pejsaž iznad Prespanskog jezera (Privatna arhiva)

Za razliku od Ohridskog jezera, čije su plaže prepune kafića, restorana, diskoteka i hotela, ovde ćete naići na totalno drugu sliku: mala ribarska naselja, široke peščane plaže, čamce, brojne planinarske staze, makadamske puteve, bogato kulturno nasleđe, autentičnu hranu, gotovo netaknutu prirodu, najsvežiji vazduh na obližnjim planinskim livadama… Ukoliko ste željni dobrog provoda i bogatog sadržaja, jednostavno urbanijeg prostora za svoj odmor, odlučite se za Ohridsko jezero. Ali, ako biste da pobegnete iz vreve savremenog života, vratite se u potpunosti prirodi i imate opušteniji i lagodniji odmor, onda bi vaš izbor definitivno trebalo da bude Prespansko jezero.

Manastir Svetog Đorđa (Kurbinovo)

Kad već boravite u blizini Prespanskog jezera, nemojte nikako zaobići živopisno selo Kurbinovo sa oko 140 stanovnika u Nacionalnom parku Pelister, koje je najpoznatije po Manastiru Svetog Đorđa iz 1191. godine. Njegove freske predstavljaju vrhunac slikarske veštine iz doba vizantijske umetnosti Komnina u Makedoniji. Posebno je značajan prikaz arhanđela Gavrila (nalazi se čak i na poleđini jedne makedonske novčanice), kao i prikaz Svetog Medotija za koji se veruje da je najstariji u celom slovensko-vizantijskom svetu. Zanimljivo je da je crkva izgrađena od lomljenog kamena i cigle, i da nema kupolu, već je u pitanju jednobrodna građevina sa krovom na dve vode.

Manastir Svetog Đorđa (privatna arhiva)

Malovište

Naši susedi Makedonci bi ovo selo, u kome kao da je vreme stalo, svakako trebalo da zaštite! Nalazi se u oblasti Nacionalnog parka Pelister, na 1130 metara nadmorske visine i postoji od 16. veka. Po poslednjem popisu, selo čini 98 stanovnika, većina su Vlasi pravoslavne veroispovesti. U njemu se nalazi ogromna crkva Svete Petke (budući da su ga nekad naseljavali grčki Cincari, natpisi u crkvi su na alfabetu), a iznad sela i manastir Svete Ane. Iako je bilo pokušaja da se prostor omasovi za turističke posete,urađena je revitalizacija nekoliko kuća, radi se i na manifestacionom (etno) turizmu,dolazak stranaca ovde još uvek izaziva veliku pažnju lokalnog stanovništva (čak i njihovih životinja J). Arhitektura sela je izuzetna, kuće (i krovovi) i putevi između njih su pravljeni isključivo od kamena.

Malovište (Privatna arhiva)

Heraclea Lyncestis

Stižemo i do nezaobilaznog Filipa Makedonskog, u čije vreme je izgrađen ovaj antički grad (polovina 4. veka pre nove ere), na samo 2 kilometara od savremenog Bitolja. Dobio je ime po antičkom heroju Heraklu. Zanimljivo je da se Heraklea jedno vreme nalazila na granici koja je odvajala Grke od takozvanih varvara, odnosno negrčkog stanovništva. Ima nekoliko arheoloških slojeva (bronzani, helenistički, rimski i vizantijski). Kasnije se nalazila na važnom rimskom putu Via Ignatia. Veoma dobro očuvan i istražen lokalitet, u okviru kojeg se nalazi i muzej sa iskopanim artefaktima; sačuvan je amfiteatar, kupatila, izuzetni podni mozaici, ranohrišćanske bazilike, episkopska palata i jevrejski hram.

(Privatna arhiva)

Bitolj / Bitola

Stanovnicima nekadašnje Jugoslavije dobro poznat grad, drugi po veličini i broju stanovnika u Makedoniji, sa bogatom istorijom, kulturom i tradicijom, jak trgovinski industrijski centar. Kroz vreme (kasno bronzano doba, helenistički i rimski period, sve do ranovizantijske dominacije) važio je sa grad sa visokim stepenom civilizacije. Priča kaže da je posle smrti Murata, Bajazit ovde postavio Marka Kraljevića kao turskog vazala, ali i da ga je pogubio, kada ovaj nije hteo da ide u borbu protiv hrišćana. Tu je vojnu školu završio i slavni turski regormator Kemal Ataturk. Braća Manaki, pioniri fotografije na Balkanu, živeli su i radili ovde. U gradu je nekad postojala i čuvena fabrika Singer mašina. 

Izvor: pogodak.rs

Prvi strani konzulati otvoreni su krajem 19. veka i nekada ih je bilo čak dvadeset (danas trinaest), a interesantno je da je jedno vreme i Branislav Nušić bio sekretar srpskog konzula u Bitolju. Nekada je imao i brojnu jevrejsku zajednicu, čiji su članovi, skoro svi do jednog, za vreme drugog svetskog rata odvedeni u logor Treblinku i ubijeni. Ima izuzetno star i poznat teatar (Bitoljsko Narodno pozorište). Ovom gradu, njegovoj bogatoj istoriji, lokalitetima koji se mogu obići i manifestacijama koje se mogu posetiti mogao bi se posvetiti i ceo jedan zaseban post.

I ovo je tek Makedonija zagrebana po površini :-).